Erişilebilirlik
Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği: 2025/10 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve Uyum Adımları
Genelge; kamu kurumlarının yanı sıra bankalar, özel hastaneler, büyük ölçekli elektronik haberleşme işletmecileri ve e-ticaret hizmet sağlayıcılarına, web sitelerini ve mobil uygulamalarını WCAG 2.2 / A Seviyesi Kontrol Listesine uygun hâle getirme yükümlülüğü getiriyor.
Erişilebilirlik · WCAG 2.2 · EN 301 549 · Cumhurbaşkanlığı Genelgesi
Künye
| Niteliği | Detay |
|---|---|
| Belge Türü | Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2025/10) |
| İmza Tarihi | 20 Haziran 2025 |
| Resmî Gazete | 21 Haziran 2025 · Sayı 32933 |
| Dayanak | 5378 s. Engelliler Hakkında Kanun; 6563 s. Kanun (e-ticaret); 4925 s. Karayolu Taşıma Kanunu; WCAG 2.2 / EN 301 549 |
| Standart | Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi + WCAG 2.2 (www.aile.gov.tr) |
| Kapsam | Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler, KİT'ler, meslek kuruluşları, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıma kuruluşları, A grubu acenteler, 200.000+ aboneli elektronik haberleşme işletmecileri (1 yıl); e-ticaret hizmet sağlayıcıları (2 yıl) |
| Kaynak | resmigazete.gov.tr — 21.06.2025 / S.32933 |
İçindekiler
- Öne Çıkan Başlıklar
- Ne Değişiyor?
- Risk Analizi
- Düzenleyicinin İşaret Ettiği Yaklaşım
- Veri Sorumlularının / Yükümlülerin Yapması Gerekenler
- Mobildev Ürünleriyle Gereklilikleri Karşılamak
- Yaptırım, Dayanak ve Takvim
- Savunulabilir Bir Uyum Süreci Kurmak
- Mevzuata İlişkin Sık Sorulan Sorular
1. Öne Çıkan Başlıklar
- Erişilebilirlik, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun gereği bir yasal zorunluluk olarak yeniden vurgulanıyor; hedef engelli ve yaşlı bireylerin dijital hizmetlere diğer bireylerle eşit erişimidir.
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında bir İzleme Komisyonu; ayrıca bir Danışma Komisyonu ve her kurum bünyesinde kurulacak İnceleme Komisyonları öngörülüyor.
- Teknik ölçüt, Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak 'A Seviyesi Kontrol Listesi' ile Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG 2.2) olarak belirlendi.
- Kamu ve öncelikli özel sektör (banka, özel hastane, 200.000'in üzerinde aboneli haberleşme işletmecileri vb.) için uyum süresi 1 yıl; 6563 kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları için 2 yıldır.
- Erişilebilir olduğu tespit edilen kurumlara 2 yıl süreyle 'Erişilebilirlik Logosu' kullanım hakkı verilecektir.
2. Ne Değişiyor?
Genelge, erişilebilirliği 'iyi niyete bağlı bir tercih' olmaktan çıkarıp izlenen ve raporlanan bir yükümlülük hâline getiriyor. Kurumlar artık web ve mobil varlıklarını belirli bir teknik ölçüte (WCAG 2.2 ve A Seviyesi Kontrol Listesi) göre değerlendirmek, iç İnceleme Komisyonu aracılığıyla rapor hazırlamak ve İzleme Komisyonuna sunmakla yükümlü.
Kapsam yalnızca kamuyu değil; bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıma şirketleri, A grubu seyahat acenteleri, büyük ölçekli elektronik haberleşme işletmecileri ve e-ticaret hizmet sağlayıcılarını da içeriyor. Bu, müşteriye dijital kanaldan dokunan hemen her orta-büyük ölçekli işletmeyi ilgilendiriyor.
Uyum, tek seferlik bir 'proje' değil; içerik güncellendikçe korunması gereken sürekli bir kalite standardıdır. WCAG 2.2'nin algılanabilirlik, işletilebilirlik, anlaşılabilirlik ve sağlamlık ilkeleri, tasarım-geliştirme yaşam döngüsünün parçası hâline gelmelidir.
3. Risk Analizi
Uyumsuzluk, öncelikle 5378 sayılı Kanun kapsamında bir yükümlülük ihlali ve ayrımcılık riski doğurur; erişemeyen kullanıcılar bakımından itibar ve şikâyet riski taşır. İzleme sonuç raporlarının Bakanlıkça duyurulacak olması, uyumsuz kurumların kamuoyu önünde görünür olması anlamına gelir.
Erişilebilirlik Logosu alamamak veya kaybetmek, kamu ihaleleri ve kurumsal itibarda dezavantaj yaratabilir. Özellikle banka, hastane ve e-ticaret gibi güven odaklı sektörlerde erişilebilirlik, marka güvenilirliğinin bir bileşenidir.
Erişilebilirlik ile kişisel veri koruması kesişir: form alanları, doğrulama akışları ve bildirim kanalları erişilebilir değilse, ilgili kişilerin aydınlatma metnine ulaşması, rıza vermesi veya haklarını kullanması fiilen engellenir; bu da KVKK açısından ikincil bir uyumsuzluk kaynağı olur.
4. Düzenleyicinin İşaret Ettiği Yaklaşım
Genelge belirli bir ürün veya tedarikçiyi zorunlu tutmaz; ölçütü uluslararası kabul görmüş WCAG 2.2 ve A Seviyesi Kontrol Listesi üzerinden tanımlar. Kamu tarafında EN 301 549 ile uyumlu bu yaklaşım, ölçülebilir ve denetlenebilir bir çerçeve sunar.
- Algılanabilirlik: Metin alternatifleri, yeterli renk kontrastı, altyazı ve ekran okuyucu uyumu sağlanmalı.
- İşletilebilirlik: Tüm işlevler klavye ile kullanılabilmeli; odak sırası ve dokunma hedefi boyutları uygun olmalı.
- Anlaşılabilirlik: Sade dil, tutarlı gezinme, açık hata mesajları ve form etiketleri sunulmalı.
- Sağlamlık: İçerik, yardımcı teknolojilerle güvenilir biçimde ayrıştırılabilecek biçimde işaretlenmeli (semantik HTML, ARIA).
İç İnceleme Komisyonu üzerinden düzenli teknik değerlendirme ve raporlama, sürecin kalıcılığını güvence altına alır.
5. Veri Sorumlularının / Yükümlülerin Yapması Gerekenler
Envanter ve öncelik
Tüm web siteleri, alt alan adları ve mobil uygulamalar envantere alınmalı; müşteri temas eden ve işlem yapılan (giriş, ödeme, başvuru, form) akışlar öncelik listesine yerleştirilmelidir.
Teknik denetim ve boşluk analizi
WCAG 2.2 A Seviyesi ölçütlerine göre otomatik tarama ve manuel test (klavye, ekran okuyucu) yapılmalı; tespit edilen açıklar önem derecesine göre bir yol haritasına bağlanmalıdır.
Tasarım-geliştirme entegrasyonu
Erişilebilirlik, tasarım sistemine ve geliştirme standartlarına gömülmeli; bileşen kütüphanesi erişilebilir varsayılanlarla güncellenmeli, yeni içerik için kabul kriterleri tanımlanmalıdır.
İnceleme Komisyonu ve raporlama
Genelge uyarınca kurum bünyesinde İnceleme Komisyonu oluşturulmalı, düzenli değerlendirme raporları hazırlanmalı ve İzleme Komisyonuna sunulacak formata uygun biçimde saklanmalıdır.
Sürdürülebilirlik ve eğitim
İçerik editörleri ve geliştiriciler eğitilmeli; yayın öncesi erişilebilirlik kontrolü rutine bağlanmalı, üçüncü taraf bileşen ve tedarikçiler için de erişilebilirlik şartı sözleşmelere eklenmelidir.
6. Mobildev Ürünleriyle Gereklilikleri Karşılamak
Erişilebilirlik esasen ön yüz tasarımı, içerik ve geliştirme kalitesiyle ilgilidir; bu nedenle uyumun büyük kısmı kurumun kendi dijital varlıklarında sağlanır. Bununla birlikte Mobildev'in müşteri iletişimi, doğrulama ve izin yönetimi çözümleri, erişilebilir akışların uçtan uca kurulmasına destek olur: doğrulama ve bildirim kanallarının çok kanallı ve erişilebilir seçenekler sunması, engelli ve yaşlı kullanıcıların işlemleri tamamlayabilmesini kolaylaştırır.
| Gereklilik | Mobildev karşılığı |
|---|---|
| Doğrulama akışlarının klavye/ekran okuyucu ile kullanılabilir ve çok kanallı olması | Wentro Verify ile OTP/QR/passkey seçenekleri; SMS tabanlı erişilebilir yedek doğrulama kanalı |
| Bildirim ve aydınlatma içeriğinin sade dil ve erişilebilir bağlantılarla iletilmesi | SMS/OTP şablon yönetimiyle kısa, anlaşılır metinler ve bilgilendirme bağlantıları |
| İzin/onay ekranlarının ayrık, etiketli ve geri alınabilir olması | İYS Onay Yönetimi ile ayrı, izlenebilir ve geri çekilebilir onay akışları |
| Duyuru ve bilgilendirmelerin çok kanaldan erişilebilir biçimde yayılması | Sonar ile kampanya/duyuru yönetimi ve alternatif iletişim kanalları |
| Süreç ve kayıtların denetlenebilir biçimde tutulması | Doğrulama ve onay olaylarının zaman damgalı loglanması |
Önemli not: Bu çözümler teknik ve operasyonel kontrollerin kurulmasına katkı sağlar; ancak tek başına bir uyum garantisi değildir. Uyum; doğru süreç tasarımı, metinler, kayıt politikası ve hukuki değerlendirmenin bütününü gerektirir.
7. Yaptırım, Dayanak ve Takvim
Genelge, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'a dayanır ve bir idari yönlendirme niteliğindedir; erişilebilirliğin sağlanması yasal bir zorunluluk olarak ifade edilir. İzleme faaliyetleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülür ve sonuç raporları kamuoyuna duyurulur.
Takvim nettir: kamu ve öncelikli özel sektör (banka, özel hastane, 200.000'in üzerinde aboneli elektronik haberleşme işletmecileri, yolcu taşıma kuruluşları, A grubu acenteler vb.) için Genelge'nin yayımından itibaren 1 yıl; 6563 sayılı Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları için 2 yıl içinde uyum beklenmektedir.
Erişilebilir olduğu tespit edilen kurumların web ve mobil varlıklarına 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı verilir; bu, uyumun görünür ve yenilenmesi gereken bir statü olduğunu gösterir.
8. Savunulabilir Bir Uyum Süreci Kurmak
Savunulabilir bir erişilebilirlik programı, tek seferlik düzeltmeler yerine bir yönetişim döngüsü kurar: politika ve sorumluluk ataması, ölçüt (WCAG 2.2 A Seviyesi) tanımı, düzenli teknik denetim, boşlukların önceliklendirilmiş kapatılması ve İnceleme Komisyonu üzerinden raporlama.
Kurumlar, denetim bulgularını, düzeltme kayıtlarını ve yayın öncesi kontrol adımlarını belgelemeli; tedarikçi sözleşmelerine erişilebilirlik şartı koymalı ve içerik ekiplerine sürekli eğitim vermelidir. Bu belgeleme, bir izleme veya şikâyet durumunda gösterilebilir uyumun temelini oluşturur.
9. Mevzuata İlişkin Sık Sorulan Sorular
2025/10 sayılı Genelge ne zaman yayımlandı?
Genelge 20 Haziran 2025'te imzalanmış ve 21 Haziran 2025 tarihli, 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Genelge kimleri kapsıyor?
Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler ve iştirakleri, KİT'ler, meslek kuruluşları, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, karayolu/deniz/demir/hava yolcu taşıma kuruluşları, A grubu acenteler, 200.000'in üzerinde aboneli elektronik haberleşme işletmecileri ile e-ticaret hizmet sağlayıcılarını kapsar.
Uyum süresi ne kadar?
Kamu ve öncelikli özel sektör için 1 yıl; 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları için 2 yıldır.
Hangi teknik standarda uyulmalı?
Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak 'A Seviyesi Kontrol Listesi' ile Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG 2.2). Kamuda EN 301 549 ile de uyum aranır.
Erişilebilirlik Logosu nedir?
Erişilebilir olduğu tespit edilen kurumların web ve mobil varlıklarına Bakanlıkça 2 yıl süreyle verilen kullanım hakkıdır; süre sonunda yeniden değerlendirme gerekir.
İnceleme Komisyonu ne yapar?
Her kurum kendi bünyesinde web ve mobil uygulamalarının erişilebilirliğini teknik olarak inceleyen, rapor hazırlayıp İzleme Komisyonuna sunan bir İnceleme Komisyonu oluşturur.
Erişilebilirlik ile KVKK arasında bağ var mı?
Evet. Aydınlatma metinlerine erişim, rıza verme ve ilgili kişi haklarının kullanımı erişilebilir arayüzler gerektirir; erişilebilir olmayan formlar KVKK yükümlülüklerinin fiilen yerine getirilememesine yol açabilir.
Sadece web sitesi yeterli mi, mobil uygulama da kapsamda mı?
Hem web siteleri hem mobil uygulamalar kapsamdadır; her ikisi de aynı ölçütlere göre erişilebilir hâle getirilmelidir.
Üçüncü taraf bileşenlerden kim sorumlu?
Sorumluluk kurumdadır. Üçüncü taraf bileşen ve tedarikçilerin de erişilebilirlik ölçütlerini karşılaması sözleşmelerle güvence altına alınmalıdır.
Mobildev çözümleri erişilebilirliği tek başına sağlar mı?
Hayır. Erişilebilirlik esasen kurumun kendi ön yüz tasarımı ve içeriğiyle ilgilidir. Mobildev çözümleri doğrulama, bildirim ve onay akışlarını erişilebilir ve çok kanallı kurmaya yardımcı olur; uyumun bütünü kurumun tasarım-geliştirme sürecini gerektirir.
Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Bağlayıcı metin daima resmî kaynaktır. Kurumunuzun özel durumu için hukuk ve uyum uzmanlarınıza danışmanız önerilir. Anılan Mobildev ürünleri uyuma katkı sağlayan teknik/operasyonel kontroller sunar; tek başına mevzuata tam uyum garantisi vermez.
Kaynaklar: resmigazete.gov.tr — 21.06.2025, S.32933 (2025/10 Genelge) · alomaliye.com · WCAG 2.2 (W3C) · EN 301 549